Een 23-tal kleuters , 4- en 5-jarigen zitten in een kring. Zitten? Sommigen zitten, anderen springen regelmatig eens van hun stoel recht terwijl ze een antwoord roepen. Hier en daar kan een enkeling zich niet houden en wandelt naar het midden van de kring waar gekleurde ballen liggen.
Ik was op bezoek in De vier tuinen te Oudenaarde. Een stagiaire deed er haar stage… ik mag getuige zijn. De 2e en 3e kleuters waren geboeid door de planeten. Ze kwamen af met weetjes waar zelfs ik van opkeek. Welke planeten zijn gasvormig? Welke heel koud? Van welke planeet kon de mens al eens stof halen en onderzoeken?
Kennisrijk curriculum… hmm… de huidige beleidmakers zouden tevreden zijn. Het verrassende is dat deze school een Freinetschool is. Eén van de soorten scholen die vaak schietschijf zijn als het gaat over teveel vrijheid en te weinig leerrendement, …
Een éénmalige situatie?
Even later… een andere school. Poer, ervaringsgerichte Freinetschool. Ik mocht er een kleuterklas voor een dag overnemen. Grappige, schattige verhalen zoals je van deze jonge kinderen zou verwachten. Fantasie ten top, lezen en schrijven nog ver weg. Alhoewel… zeker de helft van de 4-jarigen waren gefascineerd door de lettertekens bij het neerpennen van hun vertelsels. Sterker nog… de meesten konden die ook verklanken. Kwestie van dril en directe instructielesjes? Nope, gewoon kwestie van aandacht en vastgrijpen van de interesse wanneer die kans zich aandient.
En zo zijn er tal van voorbeelden. Wanneer leerkrachten bewust bezig zijn met waar ze heen willen hoeft dit voor deze jonge kinderen niet in ‘lesjes’ worden gegoten. Een ervaringsgerichte aanpak hoeft niet automatisch het kennisrijk curriculum in de weg te staan. In tegendeel… hier kan je best of both sides uit halen.
Mijn angst bestaat er vooral uit dat leerkrachten, nu ze de grote focus op de te bereiken minimumdoelen voelen, hier krampachtig mee zullen omgaan en de grotere context… het grotere plaatje zullen verliezen.
Want zeg nu eerlijk… als we even kijken bij de kleuters…208 omschreven doelen waarvan 19 te behalen…de rest bewust na te streven. Nergens een klemtoon over aandacht voor het welbevinden en betrokkenheid. Je zou voor minder beginnen twijfelen aan je eigen aanpak en grijpen naar methodes.
Dat is toch leerkrachten één richting in sturen terwijl er zoveel voorbeelden uit de praktijk zijn die bewijzen dat je met aandacht voor welbevinden en betrokkenheid, met ruimte voor initiatief heel veel kennis kan binnenbrengen én laten onthouden mits je als leerkracht goed zicht hebt op wat je wil bereiken… Wanneer je de doelen beheerst kan je als leerkracht veel vrijer en bewuster inspelen op wat zich aandient in de klas. En dan ontstaat magie!
Dan is er een mooie combinatie van eigen aanpak, afgestemd op de kinderen maar met heel wat leerwinst.
Je hebt welbevinden en betrokkenheid als betrouwbare leidraad en kwaliteitsmeter (Prof. F. Laevers - EGO) van het leerproces. Daarnaast voorzie je een rijke leeromgeving. En dit wordt aangevuld met de knowhow, nieuwsgierigheid en ruimte voor autonomie van de leerkracht om nieuwe kennis te duiden of aan te brengen. Dat zijn toch ingrediënten voor een ‘curriculum’ met niet enkel veel aandacht voor kennis maar nog zo veel meer.