Er is een verschil tussen verantwoordelijkheid nemen en verantwoording afleggen.
De job van leerkracht brengt heel veel verantwoordelijkheid met zich mee. Je zorgt voor het ‘goud’ van andere mensen… nu, op korte termijn en met het oog op de toekomst.
Leerkrachten worden dagelijks herinnerd aan die verantwoordelijkheid: een vragende blik na de uitleg in de rekenles, tranen bij een ruzie met een vriendje, een geschaafde knie of snottebel… Van 8u 30 tot 16 u zijn er situaties waarbij ze spontaan worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid. En die grijpen ze maar al te graag aan … het is een essentieel onderdeel van hun job.
En dan… los van dit dagdagelijks handelen wordt er verantwoording afgelegd. Waar dit vroeger gebeurde tijdens een MDO, de rapportbespreking, een functioneringsgesprek of het doorlichtingsbezoek lijkt dit nu iets dat wekelijks op hun bord komt.
Binnen het grote onderwijslandschap zijn er verschillende benaderingen ifv leren en daar speelt media gretig op in: Lijstjes van de beste scholen worden gepubliceerd, cijfers waarbij de leerprestaties van Vlaamse kinderen naast die van de rest van de wereld worden gezet krijgen meer aandacht dan de cijfers die het emotioneel welbevinden aangeven (die trouwens ook niet zo goed blijken te zijn), voorbeelden van elders worden vaak als beter benoemd…
Doordat het onderwijsdiscours meer en meer een publiek discours wordt begint er een wildgroei te komen op verantwoording afleggen. En dat is een waterval… de minister wil uitleg van de koepels, de koepels van hun codi’s, de codi’s van hun directies, de directies van hun leerkrachten… Maar ook de ouders (gealarmeerd door het publieke debat) willen verantwoording, ook al is dat met de beste bedoeling vanuit een oprechte bezorgdheid. “Waar komt dat schaafwondje vandaan op de elleboog van Emmy?” “Wat werd er ter extra ondersteuning gedaan voor het hardnekkige omwisselen d en b door Daan?” “Werd er wel voldoende tijd voorzien voor de inoefening van Franse woordjes?” “Waarom werd ik niet op de hoogte gebracht dat mijn zoon huilde in de klas?”
Naarmate de discussie om wat best werkt luider klinkt wordt de druk op leerkrachten hoger. Vermoedelijk ziet iedereen de meerwaarde in van goed en duidelijk documenteren maar het mag geen controle-instrument worden want zo ontnemen we leerkrachten hun autonomie. Door die wildgroei dreigen we hun motivatie leeg te knijpen.